Các món cháo ở Huế
Cháo nấu theo lối Huế khá đa dạng, bao gồm hàng chục loại, từ cháo gạo, cháo bột, cháo nấm, cháo chay đến các loại cháo thịt, tôm, cá, hải sản, và cháo ngũ sắc độc đáo, cầu kỳ. Tuy nhiên, khác với cháo ở nhiều địa phương, trừ cháo gạo, các loại cháo Huế được nấu lỏng với gạo chín vừa nở, các loại thực phẩm dùng nấu cháo phần lớn đã được xào thấm trước khi nấu chung với cháo. Cháo thường được ăn khi còn nóng và có hương vị cay nồng, thơm ngon.
Cháo gạo được xem là món ăn “nhẹ bụng”, được nấu bằng gạo trắng, gạo đỏ, ăn kèm với muối trắng hoặc cá thệ, cá bống kho khô… Đôi lúc cháo gạo còn được nấu kèm với một ít nếp hoặc đậu xanh đãi vỏ, khoai lang xắt nhỏ để tạo thêm khẩu vị khác lạ, thơm ngon hơn.
Cháo bột chủ yếu là các loại cháo bánh canh ăn dễ tiêu, nấu bằng bột gạo, bột lọc hoặc bột mì, được nhồi dẻo, cán mỏng, xắt thành sợi nấu chung với thịt heo, giò heo, tôm hoặc cua ráy nạc, cá lóc ráy nạc đã xào thấm, tạo thành cháo bánh canh giò heo, bánh canh tôm, bánh canh cua ráy, bánh canh cá lóc. Ngoài dạng bánh canh lỏng, còn có bánh canh đặc Nam Phổ có pha thêm bột và nước riêu tôm cua, thịt heo, chả heo.
Cháo nấm nấu theo mùa, gồm: Cháo nấm tràm, cháo nấm mối, cháo nấm rơm. Nấm được gọt vỏ ngâm nước muối, xả nước lạnh, xào chung với tôm và thịt nạc heo xắt nhỏ, hành, tiêu, muối, nước mắm rồi cho vào nồi cháo gạo đã nở chín. Cháo nấm có phong vị “đăng đắng”, nhưng lại thanh thanh.
Cháo cá được xem là món ăn lành tính, thường dành cho người đau ốm. Các loại cá thường dùng để nấu cháo là cá liệt, cá nâu, cá hanh, cá dìa, cá mú, cá hồng, cá tràu (lóc), cá đối, cá diếc… Cá được ướp thấm gia vị nước mắm, tiêu, hành trước khi nấu chung với gạo. Lúc gạo chín đều, người nấu còn thêm gia vị cho vừa miệng. Khi ăn, các loại cá được múc ra dĩa, ráy xương, chấm nước chấm, ăn với cháo. Vào mùa mưa lũ đầu mùa (tiểu mãn) trên sông Hương xuất hiện loại cá lúi đang vào mùa đẻ trứng, do đó món cháo cá lúi là món đặc sản; ngoài ra vào mùa mưa lũ tháng 9, tháng 10 trên sông suối còn có loại tép rong cũng là nguyên liệu nấu món cháo có lợi đối với sản phụ cho con bú. Thường các loại cá sông, cá nước lợ đầm phá nấu cháo có vị ngọt, thơm, ngon, còn cá biển ít khi dùng.
Cháo thịt heo có nhiều loại, bao gồm cháo lòng, cháo tim cật, cháo giò heo. Cháo lòng được nấu bằng gạo với nước luộc thịt heo, khi gạo vừa chín nở, bỏ thêm lòng heo (lòng tạp) xắt nhỏ đã xào thấm vào nấu chung với gạo. Khi ăn, cháo được múc vào tô, cho thêm các loại lòng heo đã luộc chín, rắc rau hành, ngò, ớt trên mặt tô. Cháo tim cật tương tự cháo lòng, nhưng thay lòng bằng tim, cật heo (thường gọi là lòng chay) được xào thấm. Cháo giò heo phải hầm kỹ chân giò thật mềm, chặt nhỏ thành từng khoanh, từng miếng trước khi nấu chung với gạo. Cháo giò heo còn hầm thêm cà rốt, khoai tây nhằm tăng chất bổ dưỡng. Khi cháo chín mềm sẽ nêm gia vị cho vừa ăn.

Cháo thịt bò chủ yếu là cháo bò, gồm thịt bò, gân bò, bắp bò, mắt bò, não bò, đuôi bò được hầm kỹ với xương bò và nấu với gạo, hương vị thơm ngon. Khi ăn, còn cho thêm đồ chua ngọt làm bằng cà rốt, hành, và nước mắm gừng.
Cháo gà nấu gạo với nước luộc gà, khi cháo chín cho thêm thịt nạc gà, lòng gà đã xào thấm vào nồi cháo. Khi ăn, múc cháo ra tô, cho thêm thịt gà xé nhỏ bóp thấm hoặc một đùi gà luộc và rải hành tây, rau răm xắt nhỏ lên tô cháo.
Cháo vịt, cháo chim được nấu tương tự như cháo gà, nhưng không rải rau răm mà thay bằng hành ngò. Riêng cháo chim bồ câu, món ăn được xem là loại rất bổ dưỡng, chủ yếu dành cho sản phụ và người đau yếu, phải chọn bồ câu vừa ra ràng, hầm với đậu xanh, hạt sen, hạt kỷ tử, táo khô, nấm mèo.
Cháo hến, cháo trìa, cháo sò là loại cháo hải sản có hương vị riêng. Cháo được nấu bằng gạo với nước luộc hến hoặc trìa, sò. Thịt hến hoặc trìa, sò được xào thấm với mỡ, hành, ớt, tiêu, nước mắm, đôi lúc còn thêm tôm bóc vỏ. Khi ăn, múc cháo và hến xào hoặc trìa xào, sò xào vào tô, bỏ thêm rau răm trên mặt cháo, cháo ếch, cháo lươn cũng là một đặc sản ở Huế.
Cầu kỳ nhất là cháo ngũ sắc được nấu bằng năm loại ngũ cốc khác nhau: Nếp cho màu trắng, đậu xanh cho màu vàng, đậu đen cho màu đen, khoai tía cho màu tím, gạo đỏ cho màu đà. Năm loại ngũ cốc được nấu thành cháo trong năm nồi khác nhau, đến lúc cùng chín nhừ được múc ra trong cùng một tô để làm thành tô cháo ngũ sắc năm màu tách biệt. Cháo được chế biến rất cầu kỳ, hương vị rất lạ nên chỉ ăn với muối trắng để cảm nhận trọn vẹn vị ngon của cháo.
Từ khóa : món ngon Huế, ẩm thực Huế, các món cháo Huế,

