Hàng Việt vào thị trường Halal: Không chỉ cần giấy chứng nhận

Thị trường đòi hỏi nhiều hơn giấy chứng nhận Halal

Tại Hội nghị giao ban Xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 9/2026 do Cục Xúc tiến thương mại ( Bộ Công Thương ) tổ chức, ông Nguyễn Tuấn Anh, Quyền Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Phù hợp (QUACERT), Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho hay, đối với hoạt động xuất khẩu sang thị trường Halal, yêu cầu về tiêu chuẩn và chứng nhận ngày càng trở thành điều kiện quan trọng. Chứng nhận Halal được xem như một “giấy thông hành” trong thương mại, đồng thời là bằng chứng cho thấy sản phẩm, cơ sở sản xuất hoặc dịch vụ đáp ứng các yêu cầu tương ứng.

Đông đảo đại biểu tham gia Hội nghị giao ban Xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 9/2026.

Tuy nhiên, Halal không chỉ là việc doanh nghiệp bổ sung thêm một loại giấy chứng nhận vào bộ hồ sơ xuất khẩu. Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, tiêu chuẩn đối với sản phẩm hàng hóa tập trung vào nguyên liệu, quá trình sản xuất, bảo quản, vận chuyển, ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc. Mục tiêu là bảo đảm tính Halal, ngăn ngừa lây nhiễm chéo và duy trì tính toàn vẹn của sản phẩm trong suốt chuỗi cung ứng.

“ Một doanh nghiệp đã đáp ứng HACCP hay ISO 22000 chưa có nghĩa là mặc nhiên đáp ứng đầy đủ yêu cầu Halal. Halal có những yêu cầu đặc thù liên quan đến nguyên liệu, điều kiện sản xuất và nguyên tắc quản lý ”, ông Nguyễn Tuấn Anh ví dụ. Ông cũng đồng thời nhấn mạnh, “phải làm đúng ngay từ đầu”, bởi với sản phẩm Halal, yếu tố niềm tin có ý nghĩa đặc biệt. Nếu sản phẩm vi phạm nguyên tắc Halal, ảnh hưởng không chỉ dừng ở một lô hàng hay một doanh nghiệp mà còn có thể tác động tới uy tín của thương hiệu.

Kinh nghiệm của doanh nghiệp cũng cho thấy khoảng cách giữa “có chứng nhận” và “có khả năng duy trì thị trường” là không nhỏ. Bà Vũ Thị Thanh Huyên, Tổng Giám đốc Hợp tác xã Nhà Xanh Toàn Cầu cho biết, doanh nghiệp xuất khẩu từ năm 2009 và xác định thị trường khách hàng Hồi giáo là một hướng đi ngay từ quá trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm.

Từ năm 2012, doanh nghiệp bắt đầu chuẩn hóa bộ sản phẩm từ hạt và cây chia tại Việt Nam. Dù sản phẩm có nhiều chứng nhận và đã có khách hàng là những nhà máy lớn tại Bangladesh, Pakistan, Indonesia hay Ai Cập, doanh nghiệp vẫn gặp không ít khó khăn khi mở rộng thị trường.

Theo bà Vũ Thị Thanh Huyên, mỗi quốc gia lại có những yêu cầu khác nhau về tiêu chuẩn, văn hóa và tín ngưỡng. Do đó, có chứng nhận vẫn chưa đủ để doanh nghiệp nhanh chóng mở rộng đơn hàng.

Từ kinh nghiệm thực tế, đại diện Hợp tác xã Nhà Xanh Toàn Cầu cũng cho rằng doanh nghiệp cần tập trung vào ba yếu tố cốt lõi: Minh bạch nguồn gốc nguyên liệu , tinh sạch trong sản xuất để tránh lây nhiễm chéo và an toàn về chất lượng.

Chuẩn hóa cả ngành Halal

Một trong những thách thức lớn đối với hàng Halal Việt Nam hiện nay là sự khác biệt giữa các thị trường. Hiện chưa có một hệ thống tiêu chuẩn Halal thống nhất và phổ biến toàn cầu như cách doanh nghiệp vẫn quen thuộc với một số bộ tiêu chuẩn ISO. Các thị trường có thể áp dụng những yêu cầu dựa trên tiêu chuẩn của Malaysia, khu vực Vùng Vịnh, Tổ chức Hợp tác Hồi giáo hay Indonesia.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Quyền Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Phù hợp (QUACERT), Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn Halal, trong đó đã có các tiêu chuẩn liên quan đến thực phẩm Halal, thực hành nông nghiệp tốt đối với tổ chức nhận Halal, thức ăn chăn nuôi, thực phẩm và dịch vụ thân thiện với người Hồi giáo. Thời gian tới, hệ thống tiêu chuẩn sẽ tiếp tục được phát triển đối với gelatin, phụ gia, vệ sinh sản phẩm, sản phẩm sử dụng xương, da, lông động vật, hóa chất, cũng như mỹ phẩm, dược phẩm và trang thiết bị y tế.

Việc mở rộng hệ thống tiêu chuẩn có ý nghĩa quan trọng bởi dư địa của thị trường Halal không chỉ nằm ở thực phẩm. Khi yêu cầu Halal ngày càng được quan tâm trong nhiều lĩnh vực, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn sẽ trở thành một bộ phận của năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và ngành hàng.

Tuy nhiên, chuẩn hóa cũng cần đi cùng cách tiếp cận sát từng thị trường. Từ thực tế của Hợp tác xã Nhà Xanh Toàn Cầu, bà Vũ Thị Thanh Huyên đề xuất, hoạt động xúc tiến thương mại cần đi sâu vào từng thị trường. “ Chẳng hạn, khi doanh nghiệp muốn vào Indonesia, cần làm rõ thị trường này yêu cầu những gì, sản phẩm của doanh nghiệp đã đáp ứng đến đâu, chất lượng có ổn định không và khả năng cung ứng có bảo đảm hay không ”, bà Vũ Thị Thanh Huyên nói.

Đây cũng là điểm mà vai trò của các thương vụ Việt Nam tại nước ngoài được doanh nghiệp kỳ vọng nhiều hơn. Không chỉ cung cấp thông tin chung, doanh nghiệp cần được hỗ trợ nhận diện nhu cầu thực tế, yêu cầu kỹ thuật, những khác biệt trong quy định, chứng nhận được chấp nhận và các đối tác phù hợp.

Một cách tiếp cận khác được doanh nghiệp đề xuất là thay vì triển khai quá nhiều sản phẩm cùng lúc, có thể lựa chọn một số sản phẩm, doanh nghiệp và thị trường trọng điểm để tập trung hỗ trợ. Khi một sản phẩm thành công, kinh nghiệm về tiêu chuẩn, chứng nhận, thị trường, khách hàng và tổ chức sản xuất có thể trở thành bài học cho những doanh nghiệp, sản phẩm tiếp theo.

Cách làm này cho phép hoạt động hỗ trợ xuất khẩu đi từ những trường hợp cụ thể, qua đó hình thành kinh nghiệm và quy trình có thể nhân rộng. Đây cũng là hướng phù hợp với đặc thù của thị trường Halal, nơi yêu cầu “đúng chuẩn” không chỉ nằm trên giấy tờ mà phải được duy trì trong toàn bộ quá trình sản xuất và cung ứng.

Thị trường Halal còn nhiều tiềm năng cho doanh nghiệp Việt khai thác, tuy nhiên bên cạnh việc hoàn thiện giấy chứng nhận Halal, doanh nghiệp cần bảo đảm các tiêu chuẩn về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm.