Hương cốm ở Trung Hưng

Mới vừa sáng sớm, lò cốm Minh Tứ của gia đình bà Âu Thị Thu Hồng đã vang vang tiếng cốm nổ. Những mẻ cốm nóng hổi, thơm phức ra lò, sẵn sàng cho một ngày làm việc tất bật tại lò cốm. Ngoài 4 nhân công của gia đình, lò còn có thêm 6 bà con xung quanh phụ việc. Sau khi chuẩn bị nguyên liệu ngào cốm là nước cốt dừa, mạch nha, đường… từng công đoạn được phân việc cụ thể: người thắng đường vừa tới, người cho cốm nổ vào ngào và đổ ra khuôn, người cắt thành từng miếng cốm nhỏ. Cạnh bên, nhóm phụ nữ đang chờ sẵn để cho cốm vào đóng gói. Các công đoạn liền mạch, liên tục, nhịp độ nhanh và rất nhịp nhàng.

Bà Hồng cho biết, gia đình bà làm nghề cốm đã khoảng 40 năm qua. Hiện tại, lò cốm Minh Tứ làm ra mỗi ngày khoảng 3.000 bịch cốm, đều có thương lái thu mua toàn bộ. Ngoài cốm nổ bằng gạo, cơ sở còn làm cốm nổ bắp. Nghề quê giúp gia đình bà có thu nhập ổn định, nuôi con cái lớn khôn, nhà cửa đàng hoàng. Gia đình bà Hồng có thu nhập khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng, sau khi trừ mọi chi phí.

Công đoạn vô bịch cốm.

Anh Minh Tứ năm nay 40 tuổi, là con của bà Hồng, chọn theo nghề cha mẹ gần 20 năm qua. Lớn lên từ mùi hương ngào ngạt của lò cốm gia đình, sau khi khởi nghiệp bằng nhiều nghề, anh Tứ chọn ở tại nhà, đứng bếp ngào cốm. Anh Tứ chia sẻ: “Nghề này không chỉ cho thu nhập mà làm lâu, tôi cảm thấy thích, gắn bó. Cứ mỗi sáng là cả nhà xúm xít lại làm, thấy vui lắm”.

Nghề làm cốm còn giúp giải quyết việc làm cho lao động tại địa phương. Mỗi lò cốm đều mướn khoảng 5-7 nhân công, làm việc trong một buổi sáng, thu nhập chừng 100.000-120.000 đồng. Bà Thái Thị Kim Chia, người làm cốm ở lò Minh Tứ, cho biết: Công việc này phù hợp với phụ nữ có tuổi như bà, cho thu nhập ổn định, lại gần nhà, chiều về có thể làm công việc gia đình.

* * *

Theo anh Đỗ Linh Phương, lò cốm Lam Phương, nghề làm cốm ở Trung Thạnh cũ, nay là Trung Hưng, có tuổi đời trên nửa thế kỷ. Một trong những người đầu tiên làm nghề này là cụ Nguyễn An Ninh, ông nội vợ của anh Phương, sau truyền cho cha mẹ vợ anh và đến vợ chồng anh nối nghiệp.

Các bậc cao niên ở địa phương cho biết thêm, thời “hoàng kim” cách đây gần 30 năm về trước, xóm nghề có vài chục lò, đỏ lửa thường xuyên. Cốm Trung Thạnh nức tiếng gần xa, theo chân thương lái bán khắp miền Tây Nam Bộ. Thời đó, cao điểm nhất là giáp Tết, các lò cốm làm việc hết công suất vẫn không kịp đơn hàng. Cốm của xóm nghề được ưa chuộng vì nhiều lẽ, đầu tiên là bà con biết chọn hạt gạo khô, mềm cơm để nổ cốm, sau là công thức ngào cốm với bí quyết riêng. Cốm đậm đà, béo ngọt nước cốt dừa, đường, mạch nha…

Những bịch cốm quê nay đã là đặc sản, từng nhiều lần góp mặt tại Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ, trở thành món ăn ký ức, món quà đậm vị quê hương. Ăn cốm nhiều người nhớ tới tiếng nổ cốm vang rền ngày giáp Tết, nhớ trong bịch cốm có những tấm hình nghệ sĩ cải lương, minh tinh màn bạc… và hẳn nhiên, không thể quên cảm giác giòn, thơm của những miếng cốm.

Trải qua hơn nửa thế kỷ, xóm cốm ở Trung Hưng đã có lúc rộn ràng với hàng chục lò đỏ lửa, cũng có lúc chỉ còn vài hộ bền bỉ giữ nghề. Dẫu thịnh hay suy, những người làm cốm vẫn âm thầm gìn giữ hương vị quê nhà, gìn giữ một di sản được vun đắp từ bàn tay, kinh nghiệm và tình yêu quê hương của nhiều thế hệ. Giữa nhịp sống hiện đại, khi sản phẩm OCOP, du lịch trải nghiệm và thương mại điện tử đang mở ra nhiều cơ hội mới, nghề làm cốm có nhiều triển vọng trở thành sinh kế bền vững, tạo động lực khởi nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn. Tin rằng, hương cốm Trung Hưng sẽ còn tiếp tục lan xa…

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH

Theo baocantho.com.vn