Chiến sự tại Trung Đông khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như tê liệt trong hơn 2 tuần qua. Đây là tuyến hàng hải huyết mạch, trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Việc gián đoạn kéo dài đã khiến sản lượng dầu khu vực này sụt giảm ước tính 7 - 10 triệu thùng/ngày, tương đương 7 - 10% nhu cầu thế giới, đẩy giá dầu thế giới tăng mạnh.

Trong bối cảnh đó, áp lực chi phí năng lượng gia tăng đang thúc đẩy các quốc gia đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang xe điện, nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hạn chế rủi ro từ những biến động khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu.

Tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) dẫn báo cáo ngày 18/3 của tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember cho biết, lượng dầu được cắt giảm nhờ xe điện toàn cầu trong năm 2025 tương đương khoảng 70% sản lượng dầu xuất khẩu của Iran. Con số này phản ánh một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc của hệ thống năng lượng, khi lĩnh vực giao thông từng bước tách khỏi sự phụ thuộc truyền thống vào dầu mỏ.

Ông Daan Walter, chuyên gia của Ember nhận định, xe điện đang trở nên cạnh tranh về chi phí so với xe chạy xăng. “Trong bối cảnh giá dầu biến động mạnh, việc chuyển sang xe điện là lựa chọn hợp lý để các quốc gia giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc năng lượng”, ông Walter nhấn mạnh.

Lợi ích kinh tế của xu hướng này đã thể hiện rõ tại những thị trường có tỷ lệ xe điện cao. Tại Trung Quốc, nơi hơn 50% số xe bán ra trong năm 2025 là xe điện, nước này có thể tiết kiệm hơn 28 tỷ USD mỗi năm nhờ giảm nhập khẩu dầu, giả định giá dầu ở mức 80 USD/thùng. Tại châu Âu, với tỷ lệ xe điện chiếm khoảng 26% doanh số, mức tiết kiệm ước tính vào khoảng 8 tỷ USD mỗi năm.

Diễn biến xung đột Trung Đông thời gian gần đây tiếp tục cho thấy tác động lan rộng của biến động giá dầu. Giá xăng tại bang Texas (Mỹ) đã tăng hơn 25% kể từ khi xung đột nổ ra, mức tăng thậm chí còn cao hơn tại một số quốc gia nhập khẩu năng lượng như Anh và Pháp. Điều này cho thấy, ngay cả các khu vực sản xuất dầu cũng không đứng ngoài biến động giá dầu toàn cầu.

Theo Ember, việc điện hóa lĩnh vực giao thông có thể giúp giảm khoảng một phần ba lượng nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch trên toàn cầu, tương đương mức tiết kiệm lên tới 600 tỷ USD mỗi năm.

Báo cáo cũng cho rằng các công nghệ điện hóa hiện nay đã đủ khả năng đáp ứng hơn 75% nhu cầu năng lượng toàn cầu. Các quốc gia hoàn toàn có thể tận dụng nguồn năng lượng tái tạo trong nước như điện gió và điện mặt trời để thay thế phần lớn nhu cầu này, qua đó giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo, nhu cầu dầu toàn cầu có thể đạt đỉnh vào năm 2029. Tuy nhiên, theo đánh giá của Ember, những căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại khu vực Eo biển Hormuz, đang thúc đẩy các chính phủ đẩy nhanh chiến lược giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, qua đó có thể khiến nhu cầu đạt đỉnh sớm hơn dự kiến.

Tại châu Âu, nguy cơ về một cuộc khủng hoảng năng lượng mới đang làm gia tăng sức ép chính sách. Trong cuộc họp ngày 5/3, Ủy ban châu Âu cùng các quốc gia thành viên đã nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh phát triển các nguồn năng lượng sạch, giá hợp lý và có tính tự chủ cao.