Doanh nghiệp nhỏ vẫn còn nhiều rào cản chuyển đổi số

Chiều 12/5, tại TP. Hồ Chí Minh diễn ra Hội thảo “Chuyển đổi số doanh nghiệp sản xuất: Mô hình nhà máy thông minh”, do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp cùng Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) tổ chức.

Hội thảo thu hút sự tham gia của lãnh đạo ITPC, đại diện VINASA, các hiệp hội ngành nghề, cộng đồng doanh nghiệp sản xuất cùng nhiều chuyên gia công nghệ trong và ngoài nước. Đây được xem là diễn đàn quan trọng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), tiếp cận các giải pháp chuyển đổi số phù hợp trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ.

Chia sẻ tại hội thảo, bà Hồ Thị Quyên - Phó Giám đốc ITPC, khẳng định chuyển đổi số không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với doanh nghiệp muốn tối ưu vận hành và phát triển bền vững.

Theo Phó Giám đốc ITPC, TP. Hồ Chí Minh hiện đã hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với gần 30.000 doanh nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông, chiếm khoảng 40% số lượng doanh nghiệp của cả nước. Thành phố cũng chủ động triển khai theo Nghị quyết 57, xác định 9 nhóm công nghệ và 26 sản phẩm ưu tiên, tập trung vào trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, robot và hạ tầng số nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế số.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện vẫn gặp nhiều khó khăn về nguồn lực tài chính, hạ tầng công nghệ và nhân lực khi triển khai chuyển đổi số. Điều này cho thấy nhu cầu kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và tiếp cận các mô hình phù hợp đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Bà Hồ Thị Quyên cho rằng, việc ứng dụng AI và mô hình nhà máy thông minh sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất lao động, tối ưu quy trình sản xuất và quản trị rủi ro hiệu quả hơn. Song song đó, các doanh nghiệp cũng cần đặc biệt chú trọng đến vấn đề bảo mật nhà máy và an toàn dữ liệu công nghiệp để bảo đảm hoạt động sản xuất ổn định, liên tục trong môi trường số hóa.

Ở góc độ quản trị, ông Lâm Quang Nam - Phó Chủ tịch VINASA - cho biết: Hiện nay, vẫn còn tỷ lệ lớn các nhà máy tại Việt Nam vận hành theo phương thức bảo trì thụ động. Theo ông, chuyển đổi số chính là công cụ “bình đẳng hóa” năng lực cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, bất kể quy mô lớn hay nhỏ.

Phó Chủ tịch VINASA nhận định, nếu biết ứng dụng công nghệ đúng vào các “điểm nghẽn” vận hành, một nhà máy với khoảng 200 công nhân vẫn có thể đạt năng suất và chất lượng tương đương đơn vị quy mô 2.000 lao động. Điều này mở ra cơ hội bứt phá lớn cho doanh nghiệp SMEs nếu có chiến lược triển khai bài bản, khoa học và bắt đầu từ những bước đi phù hợp.

AI và dữ liệu thời gian thực thúc đẩy nhà máy thông minh

Tại hội thảo, các chuyên gia tập trung phân tích nhiều giải pháp thực tiễn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực vận hành và thúc đẩy chuyển đổi số hiệu quả. Nội dung chương trình xoay quanh các vấn đề như bảo mật nhà máy, an toàn dữ liệu công nghiệp, ứng dụng AI trong sản xuất và chiến lược chuyển đổi số cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Ở khía cạnh quản lý bảo trì, ông Trương Văn Hải - chuyên gia chuyển đổi số tại Luvina Software - cho biết: Khoảng 58% doanh nghiệp hiện vẫn đang duy trì mô hình bảo trì phản ứng (Reactive Maintenance), tức chỉ xử lý khi thiết bị phát sinh sự cố.

Theo ông Trương Văn Hải, doanh nghiệp cần sớm xây dựng lộ trình chuyển dịch sang mô hình bảo trì dự đoán (Predictive Maintenance) nhằm tối ưu vòng đời tài sản và hạn chế rủi ro gián đoạn sản xuất. Việc tích hợp dữ liệu từ các cảm biến OT với hệ thống công nghệ thông tin được xem là "chìa khóa" giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị sản xuất trong tương lai.

Dưới góc nhìn của đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ toàn cầu, ông Khương Anh Dũng - Phó Giám Đốc đến từ Bosch Global Software Technologies, đã giới thiệu mô hình nhà máy thông minh hiện đại dựa trên nền tảng phân tích dữ liệu.

Theo ông Khương Anh Dũng, qua các kết quả triển khai thực tế, việc số hóa giúp doanh nghiệp giảm khoảng 25% chi phí bảo trì, tăng năng suất từ 5-10% và nâng khả năng sẵn sàng của máy móc thêm 15%. Trong lĩnh vực kho vận, các giải pháp dữ liệu giúp tăng 25% khả năng hiển thị tồn kho theo thời gian thực, đồng thời giảm khoảng 5% chi phí lưu kho.

Những cải tiến này giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạch định nguồn lực sản xuất, hạn chế lãng phí và tăng khả năng phản ứng trước biến động của thị trường.

Ở lĩnh vực quản trị doanh nghiệp, ông Nguyễn Vũ Linh - CEO của ORIS Solutions, đã giới thiệu giải pháp quản trị tổng thể ORIS Business Suite nhằm giải quyết tình trạng dữ liệu phân tán trong doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Vũ Linh, việc thay thế các quy trình thủ công bằng hệ thống quản trị liên thông giúp doanh nghiệp giảm tới 67% thời gian đóng sổ tài chính và tăng khoảng 50% vòng quay hàng tồn kho. Dữ liệu thời gian thực cũng hỗ trợ ban lãnh đạo đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác hơn trong hoạt động điều hành.

Trong lĩnh vực tự động hóa, ông Phùng Tú Minh - chuyên gia kỹ thuật cấp cao của ABB Robotics Việt Nam, cũng chia sẻ những bước tiến mới của robot ứng dụng thị giác máy tính AI.

Theo đó, phần mềm hỗ trợ AI giúp robot gắp vật thể đạt độ tin cậy trên 99,5%, trong khi robot tháo dỡ pallet hàng hóa đạt độ chính xác hơn 99%. Đáng chú ý, công nghệ điều hướng VSLAM kết hợp AI dành cho robot tự hành (AMR) hiện có sai số chỉ khoảng ±5 mm, ngay cả trong điều kiện nhà xưởng thiếu sáng hoặc sàn trơn trượt, giúp tăng cường hiệu quả đáng kể cho các khâu hậu cần bên trong nhà máy.

Cũng tại hội thảo, ông Nguyễn Thành Luân - Giám đốc Trung tâm tư vấn chuyển đổi số ITG DX, đã phân tích mô hình chuyển đổi số theo 5 cấp độ trưởng thành, từ mức vận hành thủ công đến chuyển đổi số toàn diện. 

Ông Nguyễn Thành Luân cho rằng, việc áp dụng chuẩn kiến trúc ISA-95 sẽ giúp tạo liên kết dữ liệu xuyên suốt từ tầng thiết bị đến cấp quản trị chiến lược. Đồng thời, thông qua ứng dụng AI và mô hình “Bản sao số” (Digital Twin), doanh nghiệp có thể thực hiện bảo trì tiên đoán bằng cách giám sát các chỉ số như dòng điện, độ rung và nhiệt độ thiết bị để đưa ra cảnh báo sớm trước khi xảy ra sự cố.